发生性行为时正确使用避孕套，定期进行艾滋病毒和其他性传播感染检测，可以帮助降低风险。注射和使用毒品时，应寻求减少危害服务，避免共用针头、注射器具或药品溶液。

暴露前预防是供艾滋病毒阴性者使用的另一种预防选项。是否适合使用，以及具体方案，应由临床医生结合个人风险和当地服务条件进行评估。

如果正在接受抗病毒治疗并且没有证据显示血液中存在病毒，世卫组织指出，这类感染者不会将艾滋病毒传给性伴侣。检测、治疗和坚持治疗，都是预防艾滋病毒传播的重要组成部分。

艾滋病毒不会通过握手、拥抱、亲吻、共同学习、共同工作或分享食物和饮水等一般日常接触传播。了解传播途径，有助于减少不必要的恐惧和歧视。

对感染者保护隐私、保持尊重，也是在帮助更多人愿意检测、及时治疗并坚持随访。

高危行为发生后，记住及时求助、规范检测、遵从指导。不要用猜测代替检测，不要用自行买药代替专业评估，也不要因为害怕被歧视而延误求助。

• ئەيدىز يۇقىرى خەتەرلىك ھەرىكىتىنىڭ ئارىلىشىشى بىلىملىرى

• ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش ئېھتىماللىقى باردىن كېيىن، ۋاقتىدا توغرا تەدبىر قوللىنىش ئارقىلىق يۇقۇملىنىش خەۋپىنى تۆۋەنلىتىشكە پايدىلىق. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئالدىنى ئېلىشقا بولىدۇ، تەكشۈرۈش بىلەن ئالدىنى ئېلىش تەدبىرلىرىنى بالدۇرراق بىرلەشتۈرۈش كېرەكلىكىنى ئەسكەرتتى. خەتەرلىك قىلمىشلارغا دۇچ كەلگەندە، دەرھال ياردەم سوراپ، تەكشۈرۈشنى قېلىپلاشتۇرۇپ، كەسپىي خادىملارنىڭ كۆرسەتمىسىگە ئەمەل قىلىش ئىنتايىن مۇھىم.

• بىرىنجى ، قانداق ئەھۋاللار ھوشيارلىقنى كۈچەيتىشكە مۇھتاج؟
• ئەيدىز ۋىرۇسى يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ قان، ئىسپېرما، جىنسىي يول ئاجرىتىپ چىقىرىشى ۋە ئانا سۈتى قاتارلىق بەدەن سۇيۇقلۇقىنىڭ ئالمىشىشى ئارقىلىق يۇقىدۇ. قوغداش تەدبىرى بولمىغان مەقئەت ياكى جىنسىي يول جىنسىي مۇناسىۋەت، بۇلغانغان يىڭنە ۋە شپىرىسنى ئورتاق ئىشلىتىش، بىخەتەر بولمىغان ئوكۇل ئۇرۇش ياكى قان سېلىش ۋە دېزىنفېكسىيە قىلىنمىغان كېسىش ۋە تېشىش ئوپېراتسىيەسى قاتارلىقلارنىڭ ھەممىسى يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئاشۇرۇۋېتىدۇ.
• خەۋپ-خەتەرنى باھالاشتا پەقەت ھېسسىياتقا ئاساسەن ياكى كېسەللىك ئالامىتىنىڭ سىرتقى كۆرۈنۈشى ياكى مەۋجۇتلۇقىغا ئاساسەن ئېلىپ بېرىلماسلىقى كېرەك. بۇنداق ئەھۋال بىلەن ئۇچرىشىپ قالغاندىن كېيىن، دەرھال مۇنتىزىم داۋالاش ۋە سەھىيە ئورگانلىرى بىلەن ئالاقىلىشىپ، كەسپىي خادىملارنىڭ يەنىمۇ ئىلگىرىلىگەن ئارىلىشىش زۆرۈرىيىتى بار-يوقلۇقىنى باھالىشى كېرەك.

• ئىككىنجى ، ئاشكارىلانغاندىن كېيىن دەرھال ياردەم سوراش كېرەك
• ئەگەر سىز ئەمدىلا يۇقۇملىنىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى بولغان بولسا، كېسەللىك ئالامىتىنىڭ كۆرۈلۈشىنى ساقلىماڭ، ئۆزىڭىز دورا سېتىۋالماڭ ياكى يېمەڭ. سىز دەرھال ئىناۋەتلىك تېببىي ئورگانلاردىن مەسلىھەت سوراڭ، يۇقۇملانغاندىن كېيىن كەسپىي خادىملار ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى ئىشلىتىپ يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئالغىلى بولىدىغانلىقىنى باھالايدۇ.
• ئۇچرىشىشتىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلى، دورىنى قانداق ئورۇنلاشتۇرۇش ۋە ئىز قوغلاپ تەكشۈرۈشنى كىلىنىكىدا ئۇچرىشىش ئۇسۇلى، ۋاقتى ۋە شەخسىي ئەھۋالغا ئاساسەن بېكىتىشى كېرەك. بۇ ماقالىدە شەخسىي رېتسىپ، دورا تاللاش ياكى مىقدارى بېرىلمىگەن.
• سىز قانچە بالدۇر ياردەم تەلەپ قىلسىڭىز، خەۋپ-خەتەرنى باھالاش ۋە تەكشۈرۈش ئورۇنلاشتۇرۇشىنى شۇنچە ۋاقتىدا تاماملىغىلى بولىدۇ. ئەگەر يەرلىك ئورگانلار مۇناسىۋەتلىك مۇلازىمەت بىلەن تەمىنلىسە، كەسپىي خادىملارنىڭ ھۆكۈم چىقىرىشىغا ياردەم بېرىش ۋاقتى ۋە ئۇسۇلىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن چۈشەندۈرۈڭ.

• ئۇچۇنجى ، تەكشۈرۈشنى ئاددىيلا بىر مەنپىي نەتىجە بىلەن ئالماشتۇرغىلى بولمايدۇ
• ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈشنىڭ كۆزنىكى بار. دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتىنىڭ سانلىق مەلۇماتىدا كۆرسىتىلىشىچە، كۆپ قىسىم كىشىلەر يۇقۇملانغاندىن كېيىن 28 كۈن ئىچىدە ئەيدىز ۋىرۇسى ئانتىتېلا پەيدا بولىدىكەن. بۇ مەزگىلدە، بەزى تېز تەكشۈرۈش يۇقۇملانغۇچىلارنى بايقىيالماسلىقى مۇمكىن، ئەمما ۋىرۇس يەنىلا تارقىلىدۇ.
• يېقىندا يۇقۇملىنىش خەۋپى يۇقىرى ۋە تەكشۈرۈش نەتىجىسى مەنپىي بولغانلار كەسپىي خادىملارنىڭ تەۋسىيەسى بويىچە 28 كۈندىن كېيىن تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشى كېرەك. ھەر قانداق بىر تەكشۈرۈش مۇسبەت دىئاگنوز قويغىلى بولمايدۇ. مۇسبەت نەتىجە چوقۇم لاياقەتلىك ۋە تەربىيەلەنگەن سەھىيە خىزمەتچىلىرى ياكى مەھەللە خىزمەتچىلىرى جەزىملەشتۈرىدۇ.
• ئەگەر ئىمتىھاندىن بۇرۇن ياكى كېيىن سوئالىڭىز بولسا، ئىمتىھان ئاپپاراتىدىكى خىزمەتچىلەر بىلەن مەسلىھەت سوراڭ، تەكشۈرۈش، جەزىملەشتۈرۈش ياكى ئىز قوغلاپ تەكشۈرۈشنى ئۆز قەرەلىدە تاماملاڭ.

• تۆتىنجى ، كۈندىلىك تۇرمۇشتىكى خەۋپ-خەتەرنى قانداق ئازايتقىلى بولىدۇ
• جىنسىي پائالىيەت جەريانىدا گاندون مۇۋاپىق ئىشلىتىش ۋە ئەيدىز ۋىرۇسى قاتارلىق جىنسىي يۇقۇملىنىشلارنى تەكشۈرۈش خەتىرىنى ئازايتىشقا پايدىلىق. ئوكۇل ئۇرغاندا ياكى زەھەرلىك چېكىملىك ئىشلەتكەندە زىياننى ئازايتىش مۇلازىمىتىنى قوللىنىش كېرەك، يىڭنە ئوكۇل، ئوكۇل ياكى دورا دورىسىنى ئورتاق ئىشلىتىشتىن ساقلىنىش كېرەك.
• يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش ئەيدىز ۋىرۇسى مەنپىي بىمارلارنىڭ يەنە بىر ئالدىنى ئېلىش لايىھەسى. مۇۋاپىق ياكى مۇۋاپىق ياكى كونكرېت رېتسىپنى كىلىنىكىدا شەخسنىڭ خەۋپ-خەتەر ۋە يەرلىك مۇلازىمەت ئەھۋالىغا ئاساسەن باھالىشى كېرەك.
• ئەگەر بىرەيلەن ۋىرۇسقا قارشى داۋالاش ئېلىپ بېرىۋاتقان بولسا، قاندا ۋىرۇسنىڭ ئىسپاتى بولمىسا، دۇنيا سەھىيە تەشكىلاتى مۇنداق دەپ كۆرسەتتى: بۇنداق يۇقۇملانغۇچىلار ئەيدىز ۋىرۇسىنى جىنسىي ھەمراھىغا يۇقتۇرالمايدۇ. تەكشۈرۈش، داۋالاش ۋە داۋالاشتا چىڭ تۇرۇش ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى مۇھىم تەركىبلەر.

• بەشىنجى ، كۈندىلىك ئۇچرىشىشلار تارقىلىپ كەتمەيدۇ
• ئەيدىز ۋىرۇسى قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلىشىش، سۆيۈشۈش، بىللە ئۆگىنىش، ھەمكارلىشىش ياكى يېمەك-ئىچمەكتىن ئورتاق بەھرىمان بولۇش قاتارلىق كۈندىلىك ئۇچرىشىش ئارقىلىق يۇقمايدۇ. تارقىلىش يولىنى چۈشىنىش زۆرۈر بولمىغان قورقۇنچ ۋە كەمسىتىشنى ئازايتىشقا پايدىلىق.
• شەخسىي مەخپىيەتلىكنى قوغداش ۋە يۇقۇملانغۇچىلارغا بولغان ھۆرمىتىنى ساقلاش تېخىمۇ كۆپ كىشىلەرنىڭ تەكشۈرۈشنى خالايدىغان، ۋاقتىدا داۋالىنىشنى قوبۇل قىلىشىغا ياردەم بېرىدۇ.
• خەتەرلىك قىلمىشلار يۈز بەرگەندىن كېيىن، دەرھال ياردەم سوراپ، ئۆلچەملىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىشنى ئۇنۇتماڭ. تەكشۈرۈشنى پەرەزگە ئالماشتۇرماڭ، كەسپىي باھالاشنىڭ ئورنىغا دورا سېتىۋېلىشقا ئالماشتۇرماڭ، كەمسىتىشتىن قورقۇپ ياردەم تەلەپ قىلىشنى كېچىكتۈرمەڭ.