这是18岁的小陈（化名）的真实经历。刚高考完的他与网友“奔现”，借着酒劲发生了无套性行为。虽然事后有点懊恼，但他心存侥幸：“只一次，没这么巧的”。然而大学军训时，他出现了咽痛、低热、浑身酸痛等症状——检测报告单上，“HIV抗体阳性”几个字格外刺眼。

好在，医学上确实有“后悔药”——但前提是，你得知道怎么吃、什么时候吃。

PrEP是指面临HIV感染高风险时，通过服用药物降低感染风险的生物学预防方法。适用于HIV阴性但持续高危的人群，如多性伴者、男男性行为者、单阳家庭中的阴性方等。

口服PrEP有两种方案：

· 每日服药：连续服用7天后起效

· 按需服药（2-1-1法） ：性行为前2-24小时服2片，之后24小时和48小时各服1片。需要注意：211方案仅适用男性，不适用女性!

需要强调的是，PrEP必须在医生指导下使用，使用前须先做HIV检测和医学评估，不能自行买药服用。

长效注射PrEP——卡替拉韦

2024年，卡替拉韦获中国国家药品监督管理局批准，成为国内首个且唯一用于HIV暴露前预防的长效注射针剂。用法为前2个月每月1针，之后每2个月1针。正规使用预防有效率超过99%，年用药次数从365次减至6次。

全球超长效——来那卡帕韦

一年仅需注射2次，一针管半年。临床试验显示可将HIV感染风险总体降低96%。目前国内未上市，通过博鳌引进，价格约10万-30万/半年。

大部分人都是“临时起意”，完事后才开始心慌。这时候还有机会——暴露后阻断（PEP） ，俗称“紧急后悔药”。

PEP是指尚未感染HIV的人员，在暴露于高感染风险后，及早（不超过72小时） 服用特定抗病毒药物，降低感染风险的方法。

三个关键数字：2小时、72小时、28天。暴露后越早越好，最好在2小时内启动，最晚不超过72小时；连续服药28天。规范使用下，阻断成功率可达80%以上，越早服药成功率越高。

怎么找到最近的PEP服务点？ 可登录中国性病艾滋病防治协会开发的HIV暴露后预防（PEP）地图小程序，目前已覆盖全国30个省（自治区、直辖市），收录了1061家提供PEP服务的专业医疗机构。

如果不幸感染，过去意味着“每天吃药”，现在也有了新选择。

· 卡替拉韦+利匹韦林：每1-2个月注射一次

· 艾博韦泰：中国自主研发，每周一次静脉滴注

需要明确：这些药物是长期控制，不是根治。感染者需持续规范用药，就像高血压、糖尿病一样。

无论是PrEP、PEP还是感染后治疗，均须在医生指导下进行，切勿自行买药。

另外务必记住：长效针剂无法阻断其他性传播疾病（如梅毒、淋病）。安全套，依然是预防性传播疾病最基础、最有效的手段。

正确使用安全套，记住四个关键词：

·每次——发生性行为时，一定要“每次”都带，不要心存侥幸

· 合格——使用前检查生产日期、有效期，检查是否漏气

· 正确——小心撕开包装，不用剪刀或牙齿；避免指甲划破；使用前排空前端气体；每次用新的，不重复使用

· 全程——从阴茎勃起后、未接触对方前戴上，直至射精后阴茎完全疲软前取下

• ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى «ئۈچ قورال»:ئىشتىن بۇرۇن ،ئىشتىن كىيىن ۋە ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل ئۇرغۇزۇش

• بۇ 18 ياشلىق شياۋچېننىڭ ھەقىقىي كەچۈرمىشلىرى. ئالىي مەكتەپ ئىمتىھانى تۈگىگەندىن كېيىن، ئۇ بىر تورداش بىلەن ئۇچراشقان، ھاراقنىڭ تەسىرىدە قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزگەن. گەرچە كېيىن ئۇ سەل پۇشايمان قىلغان بولسىمۇ، لېكىن ئۈمىدتە چىڭ تۇردى: «بۇ پەقەت بىر قېتىم، بۇنداق تاسادىپىيلىق ئەمەس.» بىراق ئالىي مەكتەپ ھەربىي مەشىق جەريانىدا ئۇنىڭدا گال ئاغرىش، تۆۋەن قىزىتما ۋە بەدەن ئاغرىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلگەن، تەكشۈرۈش دوكلاتىدا «ئەيدىز ۋىرۇسى ئانتىتېلا مۇسبەت چىققان» دەپ كۆرسىتىلگەن.

• سوئال: بىر قېتىملىق قاپچۇق تاقىماسلىقنىڭ خەتىرى قانچىلىك؟
• جاۋاب: بىر قېتىملىق قوغداش تەدبىرى بولمىغان مەقئەت جىنسىي مۇناسىۋەتتىن ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەتىرى ٪0.04-٪1.38 ئەتراپىدا بولىدۇ. لېكىن خەتىرى قانچىلىك تۆۋەن بولۇشىدىن قەتئىينەزەر، بىر شەخس ئۈچۈن ئېيتقاندا، 100٪ غەلىبە قىلىش كاپالەتكە ئىگە بولىدۇ.
• ھېلىمۇ ياخشى تېببىي دورا ھەقىقەتەن «پۇشايمان دورىسى» بار—لېكىن ئۇنىڭ ئالدىنقى شەرتى شۇكى، سىز ئۇنى قانداق يېيىشنى ۋە قاچان يېيىشنى بىلىشىڭىز كىرەك .

• 01 «ئىشدىن بۇرۇن» يىيىش: ئۇچرىشىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش دورىسى (PrEP)
• PrEP ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەۋپى يۇقىرى بولغاندا دورا يېگەندە يۇقۇملىنىش خەتىرىنى تۆۋەنلىتىدىغان بىئولوگىيەلىك ئالدىنى ئېلىش ئۇسۇلىنى كۆرسىتىدۇ. ئۇ ئەيدىز ۋىرۇسى مەنپىي ئەمما ئىزچىل خەتەرلىك كىشىلەر توپىغا ماس كېلىدۇ، مەسىلەن، كۆپ جىنىسلىق ھەمراھلار، ئەرلەر بىلەن جىنسىي مۇناسىۋەت ئۆتكۈزىدىغان ئەرلەر ۋە بىر ئەر تەرەپ يۇقۇملانغان ئائىلىدىكى ئايال ھەمراھلار.
• PrEP ئىككى خىل يىيىش ئۇسۇلى بار:
  • كۈندىلىك دورىلار: تەسىرى ئۇدا 7 كۈندىن كېيىن باشلىنىدۇ
  • ئېھتىياج بويىچە ئىستېمال قىلىش (2-1-1 ئۇسۇلى): جىنسىي مۇناسىۋەتتىن 2-24 سائەت بۇرۇن 2 تال تابلېتكا يېيىش، ئاندىن ھەر 24 سائەت ۋە 48 سائەتتىن كېيىن 1 تابلېتكا يېيىش كېرەك. ئەسكەرتىش: 211 پىلانى پەقەت ئەرلەرگىلا ماس كېلىدۇ، ئاياللار ئۈچۈن ئەمەس!
• شۇنى تەكىتلەش كېرەككى، PrEP چوقۇم دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئىشلىتىش كېرەك، ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈش ۋە سالامەتلىك تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىش كېرەك. ئۆزئالدىغا ئىشلىتىشكە بولمايدۇ.
• ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل ئۇرغۇزىدىغان PrEP—نەيچە نەيچىسى
• 2024-يىلى، Quantelavir جۇڭگو دۆلەتلىك داۋالاش مەھسۇلاتلىرىنى باشقۇرۇش ئىدارىسىنىڭ تەستىقلىشىغا ئېرىشىپ، جۇڭگودىكى ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇنقى تۇنجى ۋە بىردىنبىر ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل بولۇپ قالدى. دەسلەپكى 2 ئايدا بىر قېتىم، ئۇنىڭدىن كېيىن ھەر 2 ئايدا بىر قېتىم. قەرەللىك ئىشلىتىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈنۈمى ٪99 تىن ئاشىدۇ، يىللىق دورا مىقدارى 365 دىن 6 گە تۆۋەنلىگەن.
• يەر شارى خاراكتېرلىك دەرىجىدىن تاشقىرى ئۇزۇن مۇددەتلىك ئۈنۈم—lenacapavir
• يىلدا پەقەت ئىككى قېتىم ئوكۇل ئۇرغىلى بولىدۇ، بىر شپىرىس يېرىم يىلدا ئىشلىتىلىدۇ. كىلىنىكىلىق تەجرىبە نەتىجىسىدە كۆرسىتىلىشىچە، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش خەتىرىنى ٪96 تۆۋەنلەتكىلى بولىدىكەن. نۆۋەتتە ئۇ جۇڭگودا بازارغا سېلىنمايدۇ، ئەمما بوئاۋ ئارقىلىق بازارغا سېلىنغان بولۇپ، يېرىم يىلدا 100 مىڭدىن 300 مىڭ يۈەنگىچە بولىدۇ.

• 02 «ئىشدىن كىيىن » يىيىش: ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى توسۇش (PEP)
• كۆپىنچە كىشىلەر «كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە قارار» بويىچە ھەرىكەت قىلىدۇ، ئاندىن تەشۋىشلىنىشكە باشلايدۇ. بۇ نۇقتىدا يەنە بىر پۇرسەت بار—« جىددىي پۇشايمان دورىسى» دەپ ئاتىلىدۇ.
• PEP ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمىغان كىشىلەرنىڭ يۇقۇملىنىش خەتىرى يۇقىرى بولغاندىن كېيىن ئالاھىدە ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى بالدۇر (72 سائەت ئىچىدە) ئىستىمال قىلىپ، يۇقۇملىنىش خەتىرىنى تۆۋەنلىتىدۇ.
• ئۈچ ئاچقۇچلۇق سان: 2 سائەت، 72 سائەت ۋە 28 كۈن. ئۇچراشقاندىن كېيىن قانچە بالدۇر بولسا شۇنچە ياخشى. كۆڭۈلدىكىدەك، 2 سائەت ئىچىدە باشلاڭ 72 سائەتتىن ئىشىپ كەتمىسۇن ؛ بۇ دورىنى 28 كۈن ئۇدا ئىستېمال قىلىش كېرەك. مۇۋاپىق ئىشلەتكەندە، توسۇش مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى ٪80 تىن ئېشىپ كېتىدۇ، دورا قانچە بالدۇر يېسە مۇۋەپپەقىيەتلىك بولۇش نىسبىتى شۇنچە يۇقىرى بولىدۇ.
• ئەڭ يېقىن ئەتراپتىكى PEP مۇلازىمەت نۇقتىسىنى قانداق تاپقىلى بولىدۇ؟ سىز جۇڭگو ئەيدىز كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە داۋالاش جەمئىيىتى تەتقىق قىلىپ ياسىغان ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئالدىنى ئېلىش خەرىتىسى (PEP) كىچىك پىلانىغا كىرسىڭىز بولىدۇ، نۆۋەتتە مەملىكەت بويىچە 30 ئۆلكە (ئاپتونوم رايون ۋە شەھەر) نى قاپلىغان بولۇپ، PEP مۇلازىمىتى بىلەن تەمىنلەيدىغان 1061 كەسپىي داۋالاش ئاپپاراتىنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ.

• 03 ئەگەر راستىنلا يۇقۇملۇنۇپ قالسىڭىز: ئۇزۇن ئۈنۈملۈك داۋالاش ئۇسۇلىمۇ بار
• ئەگەر يۇقۇملىنىپ قالسىڭىز، ئىلگىرى «ھەر كۈنى دورا يېيىش» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدىغان بولسا، ھازىر يېڭى تاللاشلار بار.
  • Catheterravir + Ripivirin: ھەر 1-2 ئايدا بىر قېتىم ئوكۇل قىلىنىدۇ
  • ئايبوۋاتاكى: جۇڭگودا مۇستەقىل تەتقىق قىلىپ ياسالغان، ھەپتىدە بىر قېتىم تومۇرغا ئوكۇل قىلىنىدۇ
• شۇنى ئايدىڭلاشتۇرۇش كېرەككى، بۇ دورىلار ئۇزاق مۇددەتلىك كونترول قىلىدۇ، داۋالىمايدۇ. يۇقۇملانغۇچىلار يۇقىرى قان بېسىم ۋە دىئابىت كېسىلىگە ئوخشاش داۋاملىق دورا يېيىشى كېرەك.

• 04 ئاخىرقى تەكىتلەش: گاندون يەنىلا بىرىنچى مۇداپىئە سېپى
• مەيلى PrEP، PEP ياكى يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى داۋالاش بولسۇن، ھەممىسى دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئېلىپ بېرىلىشى كېرەك. ئۆزىڭىز دورا سېتىۋالماڭ.
• يەنە ئېسىڭىزدە بولسۇنكى، ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل باشقا جىنسىي كېسەللىكلەرنى توسۇپ قالالمايدۇ (مەسىلەن، سىفلىس ياكى سۆزنەك). گاندوم يەنىلا جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئەڭ ئاساسلىق ۋە ئەڭ ئۈنۈملۈك ۋاسىتى.

• گاندون ئىشلىتىش ئۈچۈن تۆۋەندىكى تۆت مۇھىم نۇقتىنى ئېسىڭىزدە چىڭ تۇتۇڭ:
  • ھەر قېتىم — جىنسىي مۇناسىۋەت قىلغاندا، چوقۇم ھەر قېتىم خەتەرگە تەۋەككۈل قىلماستىن تولۇق ئىشلىتىڭ .
  • لاياقەتلىك — ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئىشلەپچىقىرىش ۋاقتى ۋە ۋاقتى توشقان ۋاقىتنى تەكشۈرۈپ، ھاۋا ئېقىپ كېتىش ئەھۋالىنى تەكشۈرۈش كېرەك.
  • توغرا — ئورالمىنى ئېھتىياتچانلىق بىلەن يىرتىپ، قايچا ياكى چىش ئىشلەتمەي؛ تىرناق كېسىشتىن ساقلىنىش كېرەك. ئىشلىتىشتىن بۇرۇن ئالدى ئۇچىدىكى گاز قۇرۇتۇش ؛ ھەر قېتىم يېڭىسىنى ئىشلىتىڭ، ھەرگىز تەكرارلىماڭ
  • تولۇق جەريان—زەكەر تىك تۇرغاندىن كېيىن، ھەمراھىغا تېگىشتىن بۇرۇن، مەنى چىققاندىن كېيىن زەكەر پۈتۈنلەي ئاجىزلاپ كەتكۈچە ئېلىۋېتىدۇ