سىفلىس جىنسىي تارقىلىشچان كېسەللىك بولۇپ، تەخمىنەن 16-ئەسىرنىڭ باشلىرىدا ھىندىستاندىن ئېلىمىزنىڭ گۇاڭدۇڭغا كىرگەن، شۇنىڭدىن كېيىن پۈتۈن مەملىكەتتە يامراپ كەتكەن. «مەملىكەت بويىچە قانۇندا بەلگىلەنگەن يۇقۇملۇق كېسەللىك يۇقۇم ئەھۋالى»نىڭ سانلىق مەلۇماتىغا ئاساسلانغاندا، 2023-يىلى ئېلىمىزدە سىفلىسنىڭ يېڭى قوزغىلىدىغان سانى 530116، 2024-يىلى 674148 مىسالغا كۆپەيگەن، كېسەللىك مىسالىنىڭ ئېشىش نىسبىتى بىر قەدەر تېز بولۇپ، دوكلات قىلىنغانلارنىڭ سانى ب تىپلىق يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ 3-ئورۇندا بولۇپ، ۋىروس خاراكتېرلىك جىگەر ياللۇغى، ئۆپكە تۇبېركۇليۇزىدىن قالسىلا ئۇچۇنجى ئورۇندا تۇرۇدىكەن. ئەيدىز بىلەن ئوخشاش يۇقۇش يولى بولغاچقا (جىنسىي تارقىلىش، قان تارقىلىش، ئانىدىن بالىلاردىن تارقىلىش) بولغاچقا، ئەيدىز يۇقۇمدارلىرى ئىچىدە سىفلىس مۇسبەت بىمارلىرىنىڭ نىسبىتى بىر قەدەر يۇقىرى ئىكەن
01
ئەيدىز يۇقۇملانغۇچىلار ئىچىدە سىفلىس تارقىلىش ئەھۋالى
بىر تۇركۇم 35 مىڭ قاتناشقۇچىنى تەھلىل قىلىش نەتىجىسىدە كۆرسىتىلىشىچە، ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغانلار ئىچىدە سىفلىسنىڭ مۇسبەت نىسبىتى ٪19.9 بولۇپ، بۇنىڭ ئىچىدە ئەرلەرنىڭ ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغانلارنىڭ سىفلىسنىڭ مۇسبەت نىسبىتى 21.9٪ بولۇپ، يات جىنىسلاردىن تارقالغان كىشىلەردىن كۆرۈنەرلىك يۇقىرى ئىكەن. رايونلاردا شىمالىي جۇڭگو رايونىدا ئەيدىز / سىفلىسنىڭ مۇسبەت نىسبىتى ئەڭ يۇقىرى (31.7٪ ) ، ئوتتۇرا جەنۇبىي رايونلار ئىككىنچى ئورۇندا (26.7٪ ) ، غەربىي شىمال رايونىدا ئەڭ تۆۋەن (15.0٪ ) . سىفلىسنڭ مۇسبەت نىسبىتى س د 4 + ت ھۈجەيرە سانىنىڭ ئېشىشىغا ئەگىشىپ تۆۋەنلىدى (س د 4 + ت ھۈجەيرە < 200 نىڭ 19.6٪ vs. ≥500 8.7٪ ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلمىغان ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ مۇسبەت نىسبىتى (21.0٪ ) ۋىروسقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلغان كىشىلەر توپىدىن كۆرۈنەرلىك يۇقىرى ئىكەن
ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ سىفلىس تارقىلىش ئەھۋالىنىڭ رايون تارقىلىشى
02
سىفلىسنىڭ ئەيدىزكىسىلىگە بولغان زىيىنى
- ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش خەۋپىنى ئاشۇرىدۇ: بىخەتەرلىك قاپچۇقى قاتارلىق توسۇقلارنى ئىشلىتىش جىنسىي تۇرمۇشى جانلىق كىشىلەرنىڭ سىفلىس ۋىرۇسنىڭ ئالدىنى ئېلىشتىكى ئۈنۈملۈك قوراللارنىڭ بىرى بولسىمۇ، لېكىن بۇ ئۇسۇللار ٪100 ئۈنۈملۈك بولمايدۇ. سىفلىس كېسىلىگە ئوخشاش بولغان يۇقۇش يوللىرى (جىنسىي يول ئارقىلىق تارقىلىش، قان ئارقىلىق تارقىلىش، ئانىسىدىن بالىغا يۇقۇش) دىن باشقا، سىفلىسنىڭ يەنە ۋاسىتىلىك ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىدۇ. سىفلىس جاراھىتىنىڭ تېرىسى بىلەن ئۇچرىشىش ئارقىلىق تارقىلىدۇ، جاراھەت بىخەتەر قاپلاش دائىرىسى سىرتىدىكى رايونلاردا پەيدا بولۇشى مۇمكىن. سىفلىسدىن يۇقۇملىنىش كەلتۈرۈپ چىقارغان توقۇلمىلار ياللۇغىمۇ ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش نىسبىتىنى ئاشۇرىدۇ
- ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ كېسەللىك ئەھۋالىنىڭ تەرەققىياتى تېزلىشىپ كىتىدۇ: سىفلىس بىلەن يۇقۇملانغانلارنىڭ ۋىرۇسىنىڭ مىقدارى تېخىمۇ يۇقىرى، س د 4 + ت ھۈجەيرە سانى تېخىمۇ تۆۋەن، كېسەللىكنىڭ تەرەققىياتى تېزلىشىپ كەتتى ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش ۋە سىفلىس ۋىرۇسى يۈرەك قان تومۇرلىرى ۋە نېرۋا سىستېمىسى قاتارلىقلارغا ئېغىر زىيان يەتكۈزىدۇ. ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ ئىممۇنىتېت كۈچى تۆۋەنلەپ كېتىپ، سىفلىس ۋىرۇسى تېز سۈرئەتتە يۈرەك قان تومۇرلىرى مېرفېل ۋە نېرۋا قارا سېرك باسقۇچىغا كېلىپ، ئەيدىز كېسىلى بىلەن يۇقۇملانغۇچىلارنىڭ يۈرەك قان تومۇرلىرى ۋە نېرۋا تونۇش ئىقتىدارىنىڭ زەخمىلىنىشىنى ئېغىرلاشتۇرىۋېتىشى مۇمكىن
- سىفلىسنى داۋالاش ئەيدىزنى داۋالاشنى تېخىمۇ مۇرەككەپلەشتۈرىدۇ: سىفلىسنى داۋالاشتا ئادەتتە پېنىتسىللىن ئىشلىتىلىدۇ، ئەيدىز كېسىلىنىڭ قارشى يۆتكىلىشىگە قارشى داۋالاشنىمۇ قاتتىق باشقۇرۇش ۋە كۈزىتىشكە توغرا كېلىدۇ. قوش يۇقۇملىنىشنى بىرلەشتۈرۈپ داۋالاش لايىھەسى بولۇشى كېرەك، داۋالاش جەريانى ۋە كۈزىتىشنى تېخىمۇ مۇرەككەپلەشتۈرىدۇ
ئەيدىز كېسىلىنى داۋالاش ۋە سىفلىسنى داۋالاش
سىفلىس بۇرمىسىمان تەنچىسى سىفلىس ۋىروسىدىن يۇقۇملىنىشنىڭ كېسەللىك قوزغاتقۇچىسى بولۇپ، پېنىتسىللىننى داۋالاش ئۈنۈملۈك، يېتەرلىك مىقداردا، تولۇق داۋالىغىلى بولىدۇ. ئەيدىز كېسىلىنىڭ ۋىروسقا قارشى داۋالاش ئورگانىزىمنىڭ سىفلىس بىلەن داۋالاشقا بولغان ئىنكاسىنى كۈچەيتىپ، ۋىروسقا قارشى داۋالاشقا قارشى داۋالاشنى قوبۇل قىلغان ھەمدە ۋىروس مىقدارىنى تەكشۈرۈپ باققىلى بولمايدىغان ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغۇچىلار سىفلىس بىلەن داۋالاشقا تېخىمۇ ياخشى جاۋاب بېرىدۇ. ئەگەر ئەيدىز كېسىلى مۇۋاپىق داۋالانمىسا، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ ئىقتىدارى ئاجىزلاپ كېتىش تېخىمۇ يۇقىرى ئەگەشمە كېسەللىكلەرنىڭ خەۋپ-خەتىرىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىشى مۇمكىن. ئەيدىز يۇقۇملانغۇچىلار سىفلىس ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان دەپ دىئاگنوز قويۇلغاندىن كېيىن ھەم سىفلىس بىلەن داۋالانغان دەپ دىئاگنوز قويۇلغاندىن كېيىن، چوقۇم نېرۋا، كۆز ۋە قۇلاق قىسمىنى تەكشۈرتۈپ، سىفلىسنى پۈتۈنلەي ساقىيىشى ھەم ئەگەشمە كېسەللىكلەرنىڭ كۆرۈلمىگەنلىكىگە كاپالەتلىك قىلىش كىرەك
ئەيدىز يۇقۇملانغۇچىلار ئېسىدە چىڭ تۇتۇشى كېرەككى: دىئاگنوز قويۇلغاندىن كېيىن ۋاقتىدا ھەم قەرەللىك ھالدا سىفلىسنى ئۆز ئىچىگە ئالغان جىنسىي كېسەللەرنى تەكشۈرتۈش كېرەك، بۇ بەدەن سالامەتلىكىگە كاپالەتلىك قىلىشنىڭ ئەڭ ياخشى ئۇسۇلى، يۇقۇملانغان دەپ دىئاگنوز قويۇلغان ھامان، ۋاقتىدا، تولۇق داۋالاش ئارقىلىق بەدەن ساغلاملىقى ۋە تۇرمۇش سۈپىتىنى ئەڭ زور دەرىجىدە ساقلاش كېرەك
(جۇڭگو يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش- تىزگىنلەش مەركىزى لياڭ خۇا )






