二、艾滋病的传播途径
1、性传播：与感染者进行无保护措施的性“接触”，这是世界上最主要的艾滋病传播途径，性伴侣越多，感染艾滋病的机率越高。
2、血液传播:输入受到感染的血液，合用受到污染的针头、针管或其他锐器。
3、母婴传播：感染了艾滋病病毒的妇女通过怀孕、生孩子过程和喂奶也可能会把艾滋病病毒传给胎儿或婴儿。
三、艾滋病的症状
1、急性感染期
通常在初次感染HIV的2～4周左右，可能出现发热、乏力、头痛、盗汗、恶心、呕吐、腹泻、咽痛、肌痛、关节痛、皮疹、淋巴结肿大以及神经系统症状等。这些症状通常轻微，持续1～3周后缓解。
2、潜伏期（无症状期）
此时患者可能没有任何临床症状，但病毒仍在体内复制，并破坏免疫系统。此期持续时间一般为6～8年。
3、艾滋病期
感染HIV后的最终阶段，此时患者可能出现各种机会性感染（如肺孢子菌肺炎、真菌性肺炎等）和肿瘤，这些症状有可能成为死亡的直接原因。
四、艾滋病的预防
1、预防血液传播
严禁吸毒，不与他人共用注射器；不要擅自输血和使用血制品，要在医生的指导下使用；不要借用或共用牙刷、剃须刀、刮脸刀等个人用品；要避免直接与艾滋病患者的体液接触，切断其传播途径。
2、预防性途径传播
尽量少参加以饮酒为主的聚会，聚会时少饮酒，以免出现“酒后乱性”“酒后失控”的行为；尽量少去“酒吧”“蹦迪”等娱乐场所，避免接受不熟悉的人给予的烟、饮料等，因为这些东西里面有可能隐藏着毒品之类成瘾物；发生性行为时，要全程正确使用安全套，这样才能避免感染艾滋病。
艾滋病可防可控不可怕让我们携起手来共同努力，关爱生命知艾防艾，珍惜生命。 - ئەيدىز كېسىلىنى بىلىش ۋە ئالدىنى ئېلىش، ھاياتلىقنى قەدىرلەش—ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ۋە كونترول قىلىش بىلىملىرى
- ئەيدىز كېسىلى بىر خىل ئېغىر يۇقۇملۇق كېسەللىك بولۇپ، ئۆلۈش نىسبىتى يۇقىرى. ئەيدىز ۋىرۇسى ۋە ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئىنتايىن مۇھىم، چۈنكى ئۇ ھەر بىر ئادەمنىڭ سالامەتلىكى ۋە ھاياتى بىخەتەرلىكىگە مۇناسىۋەتلىك. ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش تەربىيە خىزمىتىنى يەنىمۇ ئىلگىرى سۈرۈپ، ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئېڭىنى ئىلگىرى سۈرۈپ، ئەيدىز بىمارلىرىغا كۆڭۈل بۆلۈش ۋە غەمخورلۇق قىلىدىغان ئاكتىپ كەيپىياتنى يېتىلدۈرۈش ئۈچۈن، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش خىزمىتىنى بىرلىكتە ئۆگىنىمىز!
- بىرىنجى ، ئەيدىز دېگەن نېمە؟
- ئەيدىز كېسىلى ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت كەمتۈكلۈك ۋىرۇسى كەلتۈرۈپ چىقارغان ئېغىر يۇقۇملۇق كېسەللىك. ئەيدىز ۋىرۇسى ئىنسانلارنىڭ ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا، بولۇپمۇ CD4+ T لىمفا ھۈجەيرىسىگە ھۇجۇم قىلىپ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىنىڭ تەدرىجىي ۋەيران بولۇشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، بىمارلارنىڭ كېسەلگە قارشى تۇرۇش ئىقتىدارىنى يوقىتىدۇ. شۇڭا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن، ئادەم بەدىنى ئاسانلا ھەر خىل كېسەللىكلەرگە گىرىپتار بولۇپ، يامان سۈپەتلىك ئۆسمە بولۇپ قالىدۇ، ئۆلۈش نىسبىتى بىر قەدەر يۇقىرى بولىدۇ. ئەيدىز كېسىلى ئېلىمىزدە مەلۇم قىلىشقا بولىدىغان B تۈردىكى يۇقۇملۇق كېسەللىكلەر قاتارىغا كىرگۈزۈلگەن، ھەر يىلى 1-دېكابىر دۇنيا ئەيدىز كۈنى. ھازىرغا قەدەر ئەيدىز كېسىلىنى داۋالاش ئۇسۇلى يوق، يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئالىدىغان ئۈنۈملۈك ۋاكسىنا يوق. ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ھامان، جىسمانىي ۋە روھىي جەھەتتىن زور زىيانغا ئۇچراپ، شەخس، ئائىلە ۋە جەمئىيەتكە زور تەسىر كۆرسىتىدۇ.
- ئىككىنجى ، ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىش يولى
- 1.جىنسىي تارقىلىش: يۇقۇملانغۇچى بىلەن قوغداش تەدبىرى بولمىغان جىنسىي «ئۇچرىشىش» دۇنيادىكى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ تارقىلىشىدىكى ئاساسلىق يولى. جىنسىي ھەمراھلار قانچە كۆپ بولسا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىش نىسبىتى شۇنچە يۇقىرى بولىدۇ.
- 2.قان تارقىلىش: يۇقۇملانغان قان بىلەن بۇلغانغان يىڭنە ياكى يىڭنە نەيچىسى ياكى باشقا ئۆتكۈر ئەسۋابلار بىلەن بىرلەشتۈرۈلگەن.
- 3.ئانىدىن بالىغا يۇقۇش: ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان ئاياللار ھامىلىدارلىق، تۇغۇت ۋە بالا ئېمىتىش ئارقىلىق ھامىلىگە ياكى بوۋاققا ئەيدىز ۋىرۇسىنى يۇقىدۇ.
- ئۈچۈنجى ، ئەيدىز كېسەللىك ئالامەتلىرى
- 1.جىددىي يۇقۇملىنىش باسقۇچى
- ئادەتتە ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن دەسلەپكى يۇقۇملانغاندىن كېيىن 2~4 ھەپتە ئەتراپىدا قىزىش، چارچاش، باش ئاغرىش، كېچىدە تەرلەش، كۆڭلى ئېلىشىش، قۇسۇش، ئىچى سۈرۈش، گال ئاغرىش، مۇسكۇل ئاغرىش، بوغۇم ئاغرىش، ئەسۋە، لىمفا تۈگۈنى ئىششىپ كېتىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلىدۇ. بۇ ئالامەتلەر ئادەتتە يېنىك بولۇپ، 1~3 ھەپتىدىن كېيىن ئەسلىگە كېلىدۇ.
- 2.يوشۇرۇن مەزگىلى (كېسەللىك ئالامىتى بولمىغان باسقۇچى)
- بۇ چاغدا بىماردا كىلىنىكىلىق كېسەللىك ئالامىتى كۆرۈلمىگەن بولسىمۇ، لېكىن ۋىرۇس ئادەم بەدىنىدە داۋاملىق كۆپىيىپ، ئىممۇنىتېت سىستېمىسىغا زىيان يەتكۈزىدۇ. بۇ مەزگىل ئادەتتە 6~8 يىل داۋاملىشىدۇ.
- 3.ئەيدىز مەزگىلى
- ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى ئاخىرقى باسقۇچتا، بىمارلار ھەر خىل پۇرسەتپەرەسلىك يۇقۇملىنىش (مەسىلەن، ئۆپكە ياللۇغى، زەمبۇرۇغ ئۆپكە ياللۇغى قاتارلىقلار) ۋە ئۆسمە بولۇپ ئۆلۈشنى بىۋاستە كەلتۈرۈپ چىقىرىدۇ.
- تۆتىنجى ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش
- 1.قاننىڭ تارقىلىشىنىڭ ئالدىنى ئىلىش
- زەھەرلىك چېكىملىك ئىشلىتىش قەتئىي مەنئىي قىلىنىدۇ، شپىرىسنى باشقىلار بىلەن تەڭ بەھرىمان بولماسلىق؛ رۇخسەتسىز قان سالماسلىق ياكى قان مەھسۇلاتلىرىنى ئىشلەتمەسلىك؛ دوختۇرنىڭ يېتەكچىلىكىدە ئىشلىتىش؛ چىش چوتكىسى، ساقال ئالغۇچ ياكى يۈز ساقال ئالغۇچ قاتارلىق شەخسىي بۇيۇملارنى ئارىيەت ئالماسلىق ياكى ھەمبەھىرلەنمەسلىك؛ ئەيدىز بىمارلىرىنىڭ بەدەن سۇيۇقلۇقى بىلەن بىۋاستە ئۇچراشماسلىق كېرەك، تارقىلىش يولىنى ئۈزۈۋېتىش كېرەك.
- 2.جىنسىي يول ئارقىلىق يۇقۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىش
- ئامال بار ھاراقنى مەركەز قىلغان يىغىلىشلاردىن ساقلىنىش كېرەك، يىغىلىش جەريانىدا ئاز ئىچىش ئارقىلىق «ھاراق ئىچكەندىن كېيىن قالايمىقان ھەرىكەت» ياكى «ھاراق ئىچكەندىن كېيىن كونتروللۇقىنى يوقىتىش»تىن ساقلىنىش كېرەك. ئامال بار «قاۋاقخانا» ۋە «كۇلۇب» قاتارلىق كۆڭۈل ئېچىش سورۇنلىرىدىن يىراق تۇرۇش كېرەك، ناتونۇش كىشىلەردىن تاماكا، ئىچىملىك ۋە شۇنىڭغا ئوخشاش بۇيۇملارنى قوبۇل قىلىشتىن ساقلىنىش كېرەك، چۈنكى ئۇنىڭدا زەھەرلىك چېكىملىك قاتارلىق خۇمار خاراكتېرلىك ماددىلار بولۇشى مۇمكىن؛ جىنسىي پائالىيەت جەريانىدا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن گاندون ئىشلىتىش كېرەك.
- ئەيدىز كېسىلىنىڭ ئالدىنى ئالغىلى ۋە كونترول قىلغىلى بولىدۇ، لېكىن قورقۇنچلۇق ئەمەس. بىز قول تۇتۇشۇپ، بىرلىكتە تۇرمۇشقا كۆڭۈل بۆلۈپ، ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، ھاياتلىقنى قەدىرلەيلى.
