第1步：主动告知用药史
如果过去3个月内吃过口服预防药，或者过去12个月内打过长效预防针，这次要抽血同时做抗原抗体检测和核酸检测——因为用药可能让感染后的检测结果变得“不典型”，双检才能避免漏诊。
第2步：抽血做HIV抗原/抗体实验室检测（首选方法）
不建议只凭尿液、口腔黏膜等非血液快速检测就启动用药。
第3步：结合近期风险，判断要不要加做核酸
如果最近4周内有高危行为，或者出现发热、皮疹、咽痛、淋巴结肿大等类似急性期感染的表现，建议加做HIV核酸检测。核酸检测查的是病毒本身，比抗原抗体更早发现问题。
第4步：看结果，对号入座
不同检测结果对应的处理方式见下图和表1。
表1 不同HIV检测结果的处理方式
| 检测结果 | 处理方式 |
| 抗原/抗体阳性（有反应） | 不启动，转介做补充试验确认 |
| 结果"不确定" | 不启动，重新采样复检，医生结合症状和暴露史判断 |
| 核酸阳性或高于检测限 | 不启动，复核确认后按感染处理、转介治疗 |
| 核酸阴性但近期有症状 | 2~4周后复测，同时评估是否需要暴露后阻断（PEP） |
| 阴性且无任何急性感染证据 | 医生评估后可启动 |
- نېمە ئۈچۈن ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش دورىسىنى ئىشلىتىش ئۇچۇن ئالدى بىلەن ئەيدىز تەكشۈرۈش كېرەك؟
- ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن بالدۇر دورا يېيىش تىببىي جەھەتتىن «يۇقۇملىنىشتىن بۇرۇنقى ئالدىنى ئېلىش» (PrEP) دەپ ئاتىلىدۇ. ئاددىي قىلىپ ئېيتقاندا، ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانمىغان كىشىلەر ئالدىن ۋىرۇسقا قارشى دورىلارنى يەيدۇ ياكى ئوكۇل قىلىپ ئۇرىدۇ، كەلگۈسىدە خەتەرلىك قىلمىشلارغا «قوغداش تورى» قوشىدۇ.
- ئۇنىڭ ئۈچ ئاساسىي ئالاھىدىلىكى بار. بىرىنچى، ئېسىڭىزدە بولسۇن:
- 1.ئۇ ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى، داۋالاش ئۇسۇلى ئەمەس، ئىلگىرى يۈز بەرگەن يۇقۇملىنىشنى داۋالىيالمايدۇ.
- 2.ئۇ گاندون ئورنىنى ئالالمايدۇ—گاندون يەنە سىفلىس، سۆزنەك قاتارلىق جىنسىي كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ، PrEP ئاساسلىقى ئەيدىز ۋىرۇسىنىڭ ئالدىنى ئالىدۇ.
- 3.بۇ پەقەت تېخى يۇقۇملانمىغان كىشىلەرگە ئۈنۈم بېرىدۇ، بۇ دورا ئىشلىتىشدىن بۇرۇن چوقۇم تەكشۈرۈشنىڭ تۈپ سەۋەبى.
- نېمە ئۈچۈن ئالدى بىلەن ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرۈش زۆرۈر؟ تۆت سەۋەب
- 1.ئالدىنى ئېلىش دورىسى پەقەت يۇقۇملانمىغانلارغىلا بېرىلىشى كېرەك.
- ئەگەر بەزىلەر ئەيدىز ۋىرۇسى بىلەن يۇقۇملانغان بولسىمۇ، ئەمما ئالدىنى ئېلىش دورىسىنى «سۇغۇرتا» دەپ قارىسا، دورا مىقدارى ۋە پىلانى خاتا بولۇپ، كېسەللىك ئەھۋالىنى يوشۇرۇپ، ۋىرۇسقا قارشى داۋالاشنى كېچىكتۈرىدۇ.
- 2.يۇقۇملىنىشنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدە، قەرەللىك تەكشۈرۈش ئارقىلىق بايقىيالماسلىقى مۇمكىن
- يۇقۇملانغاندىن كېيىن «كۆزنەك مەزگىلى» دەپ ئاتىلىدىغان بىر مەزگىل بولىدۇ: ۋىرۇس ئادەم بەدىنىگە كىرىپ تېز سۈرئەتتە كۆپىيىدۇ، لېكىن ئادەم بەدىنىنىڭ ئانتىگېن ۋە ئانتىتېلا ئىنكاسى تېخى باشلانمىغان، شۇڭا ئادەتتىكى ئانتىگېن ئانتىتېلا تەكشۈرۈش نەتىجىسى مەنپىي بولۇشى مۇمكىن. پەقەت مۇشۇ تۈرگە تايىنىش جىددىي باسقۇچتىكى يۇقۇملىنىشنى قالدۇرۇپ قويۇشى مۇمكىن.
- 3.ئەگەر ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش ۋاكسىنىسى خاتا ئىشلىتىلسە، ئاقىۋىتى تېخىمۇ ئېغىر بولىدۇ
- نۆۋەتتە ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل (مەسىلەن، كاتاگراۋىر ۋە لېناكاپاۋىر) يەككە ئاكتىپلىق دورا بولۇپ، دورا ئادەم بەدىنىدە نەچچە ھەپتە ھەتتا نەچچە ئاي ساقلىنىدۇ. ئەگەر يۇقۇملىنىپ قالسا، ئوكۇل بايقالمىغان بولسا، ئالدىنى ئېلىش مەغلۇپ بولۇپلا قالماي، ۋىرۇسقا قارشىلىق ئۆزگىرىشىنى كەلتۈرۈپ چىقىرىپ، كەلگۈسىدىكى داۋالاش تاللاشلىرىنى ئازايتىدۇ. شۇڭا، ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل سېلىشتىن بۇرۇن يۇقۇملىنىشنى نەزەردىن ساقىت قىلىش تەلىپى ئېغىز بوشلۇقى دورىسىغا قارىغاندا تېخىمۇ قاتتىق.
- 4.تەكشۈرۈش نەتىجىسى ئۇنى باشلىغىلى بولىدىغان ياكى باشلىماسلىق، قانداق باشلاش ۋە قانداق داۋاملاشتۇرۇش بەلگىلەيدۇ.
- بىر قېتىم مەنپىي نەتىجە مەڭگۈلۈك ھەل قىلىش ئۇسۇلى ئەمەس. مەيلى يېقىندا خەتەرلىك قىلمىشلار بىلەن شۇغۇللانغان بولسىڭىز، جىددىي كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلگەن، ياكى ئىلگىرى ئالدىنى ئېلىش دورىسىنى ئىشلەتسىڭىز، ھەممىسى سىزنىڭ قايسى تەكشۈرۈشنى قوبۇل قىلىشىڭىز ۋە نەتىجىسىنىڭ قانداق چۈشەندۈرۈلۈشىگە تەسىر كۆرسىتىدۇ.
- بىخەتەر باشلىنىش: تۆۋەندىكى ئالتە باسقۇچقا ئەمەل قىلىڭ
- ئالتە باسقۇچلۇق جەريان رەسىمدە كۆرسىتىلگەن، ھەر بىر باسقۇچنىڭ مەقسىتى ۋە مۇھىم نۇقتىلىرى تۆۋەندىكىچە.
- 1-باسقۇچ: دورا تارىخىنى تەشەببۇسكارلىق بىلەن ئىيتىش
- ئەگەر سىز ئۆتكەن 3 ئايدا ئىچىدىغان ئالدىنى ئېلىش دورىسىنى يېگەن بولسىڭىز، ياكى 12 ئايدا ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ۋاكسىنا ئۇرغان بولسىڭىز، بۇ قېتىم ئانتىگېن ئانتىتېلا تەكشۈرۈش ۋە يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈش بىلەن بىرگە قان تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىش كېرەك، چۈنكى دورا يۇقۇملانغاندىن كېيىنكى تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى «ئادەتتىكىچە» قىلىپ قويۇشى مۇمكىن، قوش تەكشۈرۈش ئارقىلىق دىياگنوز قويۇشنىڭ ئالدىنى ئېلىش زۆرۈر.
- 2-باسقۇچ: ئەيدىز ۋىرۇسى ئانتىگېن/ئانتىتېلا تەجرىبىخانىسىدا قان تەكشۈرۈش (ئالدىن تاللانغان ئۇسۇل)
- سۈيدۈك ياكى ئېغىز بوشلۇقى شىللىق پەردىسى قاتارلىق تېز سۈرئەتتە غەيرىي قان تەكشۈرۈشىگە تايىنىپ دورا ئىشلىتىشنى تەۋسىيە قىلمايدۇ.
- 3-باسقۇچ: يېقىنقى خەۋپ-خەتەرگە ئاساسەن يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈشنى كۆپەيتىش ياكى قوشۇلماسلىقنى بېكىتىش
- ئەگەر ئۆتكەن 4 ھەپتىدە خەتەرلىك قىلمىشلار كۆرۈلسە ياكى جىددىي يۇقۇملىنىشقا ئوخشاپ كېتىدىغان قىزىش، ئەسۋە، گال ئاغرىش ياكى لىمفا تۈگۈنى ئىششىپ كېتىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلسە، ئەيدىز ۋىرۇسى يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈشتىن ئۆتىدۇ. يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈش ئارقىلىق ۋىرۇسنىڭ ئۆزى تەكشۈرۈلۈپ، مەسىلە ئانتىگېن ۋە ئانتىتېلادىن بالدۇر بايقايدۇ.
- 4-باسقۇچ: نەتىجىسىگە قاراش
- ئوخشاش بولمىغان تەكشۈرۈش نەتىجىسىنىڭ مۇناسىپ بىر تەرەپ قىلىش ئۇسۇلى تۆۋەندىكى رەسىم ۋە 1-جەدۋەلدە كۆرسىتىلگەن.
- جەدۋەل: ئوخشاش بولمىغان ئەيدىز ۋىرۇسى تەكشۈرۈش نەتىجىسىنى بىر تەرەپ قىلىش ئۇسۇلى
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
- 5-باسقۇچ: ئانتىگېن ئانتىتېلا مەنپىي + جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش ئالامىتى يوق، دوختۇرنىڭ باھالىشىغا → باشلىغىلى بولىدۇ
- بىر كۈندە بارلىق تەكشۈرۈش نەتىجىسىگە ئېرىشەلمىگەن تەقدىردىمۇ، ئالدى بىلەن قان ئېلىپ، تەكشۈرۈشكە ئەۋەتىپ، بىرلا ۋاقىتتا دورا ئىشلىتىش كېرەك. يادرو كىسلاتاسىنىڭ نەتىجىسىنى ساقلاش ئارقىلىق دورا ئىشلىتىشنىڭ ھاجىتى يوق، مۇھىمى ئانتىگېن ئانتىتېلا نەتىجىسى مەنپىي بولىدۇ، جىددىي كېسەللىك ئالامىتى يوق، ھەمدە ۋاقتىدا تەكشۈرتۈش ئارقىلىق، كېيىنكى تەكشۈرۈش نەتىجىسىگە كاپالەتلىك قىلغىلى بولىدۇ.
- 6-باسقۇچ: باشلانغاندىن كېيىن، قايتا تەكشۈرۈشتىن ۋاز كېچىشكە بولمايدۇ
- دوختۇرنىڭ تەلىپى بويىچە قەرەللىك ھالدا ئەيدىز ۋىرۇسىنى تەكشۈرتۈش كېرەك، شۇنداقلا سىفلىس، B تىپلىق جىگەر ياللۇغى، C تىپلىق جىگەر ياللۇغى قاتارلىق تەكشۈرۈشلەرنى ئېلىپ بارىدۇ. خەتەرلىك قىلمىشى بىر قەدەر يۇقىرى بولغانلارنى قايتا تەكشۈرۈشكە توغرا كېلىدۇ. بۇ «كۆپ خىل كېسەللىكنىڭ ئالدىنى ئېلىش» ئارتۇقچە تىرىشچانلىق ئەمەس.
- ئۈچىنچى، دائىم كۆرۈلىدىغان تۆت مەسىلە
- 1.مەن ئۆزۈم تەكشۈرۈش قەغىزى بىلەن مەنپىي چىقتىم. دورىنى بىۋاستە يېسەم بولامدۇ؟
- ئۇنى بىۋاستە ئاساس قىلىشقا بولمايدۇ. ئۆزلۈكىدىن تەكشۈرۈش ۋە تېز تەكشۈرۈش پەقەت پايدىلىنىش ئورنىدا ئىشلىتىلىدۇ—تېز قان تەكشۈرۈش قوللىنىلسىمۇ، تەجرىبىخانىدىكى ئانتىگېن ۋە ئانتىتېلا تەكشۈرۈشى چوقۇم شۇ كۈنى ئېلىپ بېرىلسا جەزىملەشتۈرۈلۈشى كېرەك.
- 2.نېمە ئۈچۈن يادرو كىسلاتاسى تەكشۈرۈشتە ئانتىگېن ۋە ئانتىتېلا تەكشۈرۈشى كېرەك؟
- ئانتىگېن ۋە ئانتىتېلا پەقەت ئادەم بەدىنى «ئىنكاس» قىلغاندىن كېيىن تەكشۈرگىلى بولىدۇ، دەسلەپكى يۇقۇملىنىش ۋاقتىدا يەنىلا مەنپىي بولۇشى مۇمكىن. يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈش ئارقىلىق ۋىرۇسنى بىۋاستە تەكشۈرگەندە جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىشنى بالدۇرراق بايقىغىلى بولىدۇ. بۇ ئىككىسى بىر-بىرىنى تولۇقلايدۇ.
- 3.ئەگەر نەتىجە «ئېنىق» بولمىسا، قانداق قىلىش كېرەك؟
- ئالدىراپ يىيىشنى باشلىماڭ. قايتا ئەۋرىشكە ئېلىش ۋە قايتا تەكشۈرۈش كېرەك. زۆرۈر تېپىلغاندا، ئانتىگېن، ئانتىتېلا ۋە يادرو كىسلاتاسىنى بىرلىكتە تەكشۈرۈش كېرەك. دوختۇر يېقىنقى ئۇچرىشىش تارىخى ۋە كېسەللىك ئالامەتلىرىگە ئاساسەن ئومۇميۈزلۈك باھا بېرىشى كېرەك، ئاندىن جەزىملەشتۈرگەندىن كېيىن باشلىماسلىقى كېرەك.
- 4.ئالدىنى ئېلىش دورىسىنى ئىشلەتكەنلەر نېمە ئۈچۈن ئوخشاش بولمىغان دىئاگنوز قويۇش ئۇسۇلى بولىدۇ؟
- دورا يېگەن ياكى ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل ئۇرغان كىشىلەر يۇقۇملانغان تەقدىردىمۇ تەكشۈرۈش نەتىجىسى «تىپىك ئەمەس» بولۇشى مۇمكىن. شۇڭا، ئۆتكەن 3 ئايدا ئىچىدىغان دورا يېگەن ياكى 12 ئاي ئىچىدە ئۇزۇن ئۈنۈملۈك ئوكۇل ئۇرغانلار ئانتىگېن ئانتىتېلا + يادرو كىسلاتاسىنى بىرلىكتە تەكشۈرۈشى كېرەك، چۈنكى قوش سۇغۇرتا جىددىي باسقۇچلۇق يۇقۇملىنىشنى ئۆز ئىچىگە ئالمايدۇ.
- ئۈچ جۈملە سۆزنى ئېسىڭىزدە تۇتۇڭ
- ئالدى بىلەن ئالدىنى ئېلىش توغرىسىدا مۇزاكىرە قىلىشتىن بۇرۇن يۇقۇملانمىغانلىقىنى جەزملەشتۈرۈڭ.
- ئەگەر يېقىندا خەتەرلىك ياكى جىددىي خاراكتېرلىك كېسەللىك ئالامەتلىرى كۆرۈلسە، يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈشنى قوشۇش كېرەك.
- ئەگەر نەتىجە ئېنىق بولمىغان بولسا، باشلىماڭ. باشلانغاندىن كېيىن، ئىز قوغلاپ تەكشۈرۈشكە سەل قاراشقا بولمايدۇ.
留言
还没有留言，来写首评
