知识微课堂
病毒如何传播？血液传播：共用被污染的针具、输入未经检测的血液或血制品等。
性接触传播：这是全球最主要的传播途径。发生性行为时，正确使用安全套是有效的预防措施。
母婴传播：感染艾滋病的母亲可能在孕期、分娩或哺乳期间传给孩子。但通过医学干预，可以极大程度地阻断传播。
这些日常，真的不传播！
跟HIV感染者做这些事，是安全的：
1.一起吃饭、办公、上课
2.握手、拥抱、礼节性接吻
3.共用马桶、游泳池、健身房
4.打喷嚏、咳嗽
5.被蚊子叮咬（病毒在蚊子体内活不了）
HIV感染的三个阶段
1.急性感染期：HIV急性病毒感染后，可能出现发热、咽痛、恶心、关节痛等症状，持续1～3周不等。这时，HIV抗体尚为阴性，通常称为窗口期，大约在感染10天后可以检测出HIV核酸。这时往往容易忽视这些症状，误认为是“普通感冒”，对于有过此类情况的高危人群需尽快进行HIV相关检测。
2.无症状期：即在急性感染期以后，许多HIV感染者可能长时间内没有明显症状，被称为无症状期。在此期间，病毒持续破坏免疫功能。
3.艾滋病期：如果未接受治疗，HIV感染最终可能会发展成艾滋病。艾滋病是免疫系统功能受损严重的状态，患者容易感染严重的疾病和恶性肿瘤。
每个人的免疫系统和病毒反应都不同。有些人可能在多年后才发展成艾滋病，而有些人可能在感染后快速发展成艾滋病。因此，时间跨度因人而异，重要的是早期诊断、治疗和定期医疗监测，以最大限度地减少HIV感染的风险。
掌握“防艾”指南
01.安全套，YYDS！正确、全程使用合格安全套，是阻断性传播的“黄金法则”。虽不能100%（因为保护面积有限），但能扛住绝大部分风险。
02.拒绝不安全性行为。洁身自好，不滥交，避免不正当性行为：固定性伴侣，对性伴侣保持忠诚。
03.拒绝毒品，尤其是共用注射器。这是顶级作死行为，碰都不要碰。
04.选择正规机构就医、美容。拔牙、纹身、打耳洞等有创操作，务必选择正规、消毒严格的医疗机构或场所。重点查看机构的经营资质、口碑，留意机构使用的器具是否经过消毒。
05.暴露后预防(PEP)：72小时“后悔药”。万一发生了高危行为，立刻！马上！（24小时内，越早越好，最好是2小时内）去疾控中心或定点医院（感染科、皮肤科或急诊科）做相关检测。
医生会评估并让你服用28天的阻断药，这是最后的防线。
06.做好检测。性病要及时治疗，婚前进行艾滋病检测。经常发生高危性行为者，建议每3个月做1次检测。高危行为后有“窗口期”（通常是2~4周），这时可能测不出。建议：4周后做初筛，阴性基本稳了。12周后复查，阴性就能彻底放心。
不是每个HIV感染者都会发展成艾滋病。及时接受抗病毒治疗、保持健康的生活方式和监测免疫系统功能可以有效延缓疾病的进展。如需要进行检测，可到疾控中心、正规医院进行检测。
ئەيدىز ئوقۇپ چۈشىنىش، زۆرۈر بولمىغان ۋەھىمە بىلەن خوشلىشىش
ئەيدىز كېسىلى دېگەن ئۈچ سۆز پەيدا بولغاندا، نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ بىرىنچى ئىنكاسى قورقۇش، ئۆزىنى قاچۇرۇش ۋە بەلگە قىلىش. ئەيدىز دېگەن نېمە، قانداق تارقىلىش، ئۆزىنى قانداق قوغداش، يۇقۇملانغۇچىلارغا قانداق توغرا مۇئامىلە قىلىش دېگەن نېمە، كۆرۈپ بولغاندىن كېيىن زۆرۈر بولمىغان قورقۇنچنى تەلتۆكۈس تاشلايسىز.
بىلىم مىكرو دەرسخانىسى
ۋىرۇس قانداق تارقىلىدۇ؟
قان تارقىلىش: بۇلغانغان يىڭنە سايمانلىرىنى ئورتاق ئىشلىتىش، تەكشۈرۈلمىگەن قان ياكى قان بۇيۇملىرىنى كىرگۈزۈش قاتارلىقلار.
جىنسىي ئۇچرىشىشنىڭ تارقىلىشى: بۇ دۇنيادىكى ئەڭ ئاساسلىق تارقىتىش يولى. جىنسىي قىلمىش يۈز بەرگەندە، بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا ئىشلىتىش ئۈنۈملۈك ئالدىنى ئېلىش تەدبىرى.
ئانىدىن بوۋاق تارقىلىش: ئەيدىز بىلەن يۇقۇملانغان ئانىلار ھامىلىدارلىق مەزگىلى، تۇغۇت مەزگىلىدە ياكى بالىسىنى ئېمىتىش مەزگىلىدە بالىغا تارقىتىپ بېرىشى مۇمكىن ئەمما ئىلمىي ئارىلىشىش ئارقىلىق تارقىلىشنى زور دەرىجىدە توسقىلى بولىدۇ.
بۇ كۈندىلىك تۇرمۇشلار راستتىنلا تارقالمايدۇ!
ئەيدىزدىن يۇقۇملانغۇچىلار بىلەن بۇ ئىشلارنى قىلىش بىخەتەر بولىدۇ:
- بىللە تاماق يىيىش،ئىشخانا،بىر سىنىپتا ئولتۇرۇش
- قول ئېلىشىپ كۆرۈشۈش، قۇچاقلىشىش، قائىدە-يوسۇن خاراكتېرلىك سۆيۇشۇش
- ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان تەرەت تۇڭى، سۇ ئۈزۈش كۆلچىكى، چېنىقىش ئۆيى
- چۈشكۈرۈش، يۆتىلىش
- پاشا چىقىش ( ۋىرۇس پاشا تېنىدە ياشىيالمايدۇ )
ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىشنىڭ ئۈچ باسقۇچى
- جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش مەزگىلى: ئەيدىز كېسىلى جىددىي خاراكتېرلىك ۋىرۇس بىلەن يۇقۇملانغاندىن كېيىن، قىزىش، يۇتقۇنچاق ئاغرىش، كۆڭلى ئېلىشىش، بوغۇم ئاغرىش قاتارلىق ئالامەتلەر كۆرۈلۈپ، 1-3 ھەپتىگىچە ئۇدا داۋاملىشىدۇ. بۇ چاغدا ئەيدىز ئانتىتېلاسى مەنپىي بولۇپ، ئادەتتە كۆزنەك مەزگىلى دەپ ئاتىلىدۇ، تەخمىنەن يۇقۇملىنىپ 10 كۈندىن كېيىن ئەيدىز يادرو كىسلاتاسىنى تەكشۈرۈپ چىققىلى بولىدۇ. بۇ چاغدا ھەمىشە بۇ كېسەللىك ئالامەتلىرىگە ئاسانلا سەل قارايدۇ، بۇنى " ئادەتتىكى زۇكام" دەپ خاتا چۈشىنىپ قالىدۇ، بۇنداق ئەھۋال كۆرۈلگەن خەتەرلىك كىشىلەرنى تېزدىن ئەيدىز كېسىلىگە مۇناسىۋەتلىك تەكشۈرۈش كېرەك.
- كېسەللىك ئالامەتلىرى يوق مەزگىل : يەنى جىددىي خاراكتېرلىك يۇقۇملىنىش مەزگىلىدىن كېيىن ، نۇرغۇنلىغان ئەيدىز يۇقۇمدارلىرىدا ئۇزاق ۋاقىت ئىچىدە كۆرۈنەرلىك ئالامەت بولماسلىقى مۇمكىن ، بۇ كېسەللىك ئالامىتى يوق مەزگىل دەپ ئاتىلىدۇ . بۇ مەزگىلدە، ۋىرۇس ئىممۇنىتېت ئىقتىدارىنى داۋاملىق بۇزىدۇ.
- ئەيدىز مەزگىلى: ئەگەر داۋالانمىسا، ئەيدىزدىن يۇقۇملىنىش ئەڭ ئاخىرىدا ئەيدىز كېسىلىگە ئايلىنىشى مۇمكىن. ئەيدىز كېسىلى ئىممۇنىتېت سىستېمىسى ئىقتىدارى ئېغىر زىيانغا ئۇچرىغان ھالەت بولۇپ، بىماردا ئاسانلا ئېغىر كېسەللىك ۋە يامان سۈپەتلىك ئۆسمە يۇقۇملىنىدۇ.
ئەيدىزنىڭ ئالدىنى ئېلىش قوللانمىسىنى ئىگىلەش كېرەك
- بىخەتەرلىك قېپى ! لاياقەتلىك بىخەتەرلىك قاپچۇقىنى توغرا ، پۈتۈن مۇساپىدە ئىشلىتىش توسۇش خاراكتېرلىك تارقىلىشنىڭ " ئالتۇن قائىدىسى " . گەرچە ٪100 (چۈنكى قوغداش كۆلىمى چەكلىك بولغاچقا ) بولسىمۇ ، لېكىن كۆپ قىسىم خەتەرلەرنى بەرداشلىق بېرەلەيدۇ .
- بىخەتەر بولمىغان قىلمىشلارنى رەت قىلىش ئۆزىنى پاكىز تۇتۇش، قالايمىقان دوست قىلماسلىق، ناتوغرا قىلمىشتىن ساقلىنىش: مۇقىم ھەمراھ، جىنسىي ھەمراھلارغا سادىق بولۇش.
- زەھەرلىك چېكىملىكنى رەت قىلىش، بولۇپمۇ ئورتاق ئىشلىتىلىدىغان شىپرىس بۇ يۇقىرى دەرىجىلىك ئۆلۈم قىلمىشى، ئۇچرىشىشقىمۇ چېقىلماڭ.
- مۇنتىزىم ئاپپاراتلارنى تاللاپ داۋالىنىش، ھۆسن تۈزەش كېرەك. چىش تارتقۇزۇش، گۈل چېكىش، قۇلاق تۆشۈكى ئۇرۇش قاتارلىق جەھەتلەردە ئىجادىي مەشغۇلات قىلغاندا، چوقۇم مۇنتىزىم، دېزىنفېكسىيە قىلىشتا قاتتىق بولغان داۋالاش ئاپپاراتلىرى ياكى سورۇنلارنى تاللاش كېرەك. ئاپپاراتنىڭ تىجارەت سالاھىيىتى، نامىنى نۇقتىلىق تەكشۈرۈپ، ئاپپاراتلار ئىشلەتكەن ئەسۋابلارنى دېزىنفېكسىيە قىلغان-قىلمىغانلىقىغا دىققەت قىلىش كېرەك.
- ئاشكارىلانغاندىن كېيىنكى ئالدىنى ئېلىش: 72 سائەت «پۇشايمان قىلىش دورىسى» ناۋادا خەتەرلىك قىلمىش يۈز بەرسە دەرھال ! ھازىرلا ! (24 سائەت ئىچىدە، قانچە بالدۇر بولسا شۇنچە ياخشى، ئەڭ ياخشىسى ئىككى سائەت ئىچىدە يۇقۇملۇق كېسەللىكلەرنىڭ ئالدىنى ئېلىش، كونترول قىلىش مەركىزى ياكى بەلگىلەنگەن دوختۇرخانىغا بېرىپ ئالاقىدار تەكشۈرۈشلەرنى قىلىش كېرەك.
- تەكشۈرۈشنى ياخشى قىلىڭ. جىنسىي كېسەلنى ۋاقتىدا داۋالاش، تويدىن بۇرۇن ئەيدىز كېسىلىنى تەكشۈرۈش ئېلىپ بېرىش كېرەك. دائىم خەتەرلىك قىلمىشلار يۈز بەرگەنلەر ھەر ئۈچ ئايدا بىر قېتىم تەكشۈرۈش تەكلىپى بېرىلىدۇ. خەتەرلىك قىلمىشلاردىن كېيىن « كۆزنەك مەزگىلى» بولىدۇ( ئادەتتە 2-4 ھەپتە) بولىدۇ، بۇ چاغدا ئۆلچەپ چىققىلى بولماسلىقى مۇمكىن. تەكلىپ: تۆت ھەپتىدىن كېيىن دەسلەپكى تاللاش، مەنپىيلىك ئاساسىي جەھەتتىن مۇقىملىشىدۇ. 12ھەپتىدىن كېيىن قايتا تەكشۈرۈتكەندە مەنپىي بولسا ئۈزۈل - كېسىل خاتىرجەم بولىدۇ
